Kế toán FDI có yêu cầu hiểu IFRS không?

Chào bạn Võ Minh Thuỳ,

Kế toán tại doanh nghiệp FDI không bắt buộc phải thành thạo IFRS ở tất cả các vị trí. Tuy nhiên, kiến thức về Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) là lợi thế quan trọng, đặc biệt đối với kế toán tổng hợp, kế toán phụ trách báo cáo tập đoàn hoặc các vị trí thường xuyên đối chiếu số liệu theo yêu cầu của công ty mẹ nước ngoài.

Nếu đã có kinh nghiệm kế toán doanh nghiệp Việt Nam, bạn có thể ứng tuyển một số vị trí kế toán FDI dựa trên nền tảng chuyên môn hiện tại. Mức độ cần hiểu IFRS phụ thuộc quy mô doanh nghiệp, chính sách báo cáo của tập đoàn và nhiệm vụ cụ thể của từng vị trí.

Điểm cần lưu ý là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không đồng nghĩa mọi báo cáo kế toán đều được lập theo IFRS. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các quy định kế toán áp dụng tại Việt Nam, đồng thời có thể phát sinh yêu cầu lập thêm báo cáo phục vụ công ty mẹ.

1. Kế toán FDI khác kế toán doanh nghiệp Việt Nam ở điểm nào?

Về nguyên tắc, kế toán tại doanh nghiệp FDI vẫn phải thực hiện các nghiệp vụ ghi nhận chứng từ, hạch toán, đối chiếu sổ sách và lập báo cáo theo quy định áp dụng.

Sự khác biệt thường xuất hiện ở yêu cầu quản trị, quy trình báo cáo và các giao dịch đặc thù.

Khác biệt lớn nhất không nằm ở tên gọi doanh nghiệp FDI mà ở hệ thống báo cáo và yêu cầu chuyên môn của từng vị trí.

Do đó, người đã làm kế toán tại doanh nghiệp Việt Nam có thể chuyển sang môi trường FDI mà không nhất thiết phải học lại toàn bộ kiến thức nền tảng.

2. Những vị trí kế toán FDI nào thường cần hiểu IFRS?

Yêu cầu IFRS phụ thuộc phạm vi công tác và chính sách tuyển dụng của doanh nghiệp.

2.1. Kế toán công nợ, thanh toán, kho và thuế

Các vị trí này thường tập trung vào nghiệp vụ chuyên môn như kiểm tra chứng từ, ghi nhận giao dịch, đối chiếu công nợ, theo dõi hàng tồn kho hoặc thực hiện nghĩa vụ thuế.

Nếu doanh nghiệp sử dụng hệ thống báo cáo tập đoàn, kế toán phần hành có thể cần hiểu một số thuật ngữ và nguyên tắc liên quan đến IFRS để cung cấp dữ liệu chính xác.

Tuy nhiên, khả năng hạch toán và kiểm soát nghiệp vụ thường là nền tảng cần ưu tiên trước.

2.2. Kế toán tổng hợp tại doanh nghiệp FDI

Kế toán tổng hợp thường tham gia kiểm tra số liệu các phần hành, khóa sổ và lập báo cáo tài chính.

Nếu công ty mẹ yêu cầu báo cáo theo IFRS, vị trí này có thể cần hiểu những khác biệt về ghi nhận, đo lường và trình bày số liệu giữa chế độ kế toán Việt Nam và chính sách báo cáo của tập đoàn.

Mức độ yêu cầu có thể từ nhận biết khoản mục cần điều chỉnh đến trực tiếp lập bảng đối chiếu.

2.3. Kế toán báo cáo tập đoàn và chuyên viên IFRS

Đây là nhóm vị trí có yêu cầu cao hơn về kiến thức chuẩn mực quốc tế.

Nhiệm vụ có thể liên quan đến:

• Đối chiếu báo cáo tài chính lập theo các cơ sở kế toán khác nhau.
• Xác định khoản mục cần điều chỉnh theo chính sách báo cáo tập đoàn.
• Lập bảng chuyển đổi số liệu phục vụ báo cáo IFRS.
• Phối hợp lập báo cáo hợp nhất và giải trình chênh lệch.
• Trao đổi cùng kiểm toán viên hoặc bộ phận tài chính của công ty mẹ.

Nếu định hướng ứng tuyển nhóm vị trí này, bạn nên có kế hoạch học IFRS bài bản.

3. Vì sao doanh nghiệp FDI có thể phát sinh chênh lệch giữa VAS và IFRS?

VAS là hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, còn IFRS là hệ thống chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.

Hai hệ thống có thể khác nhau ở một số nguyên tắc ghi nhận, đo lường và trình bày thông tin tài chính.

Khi công ty mẹ lập báo cáo tập đoàn theo IFRS, kế toán tại Việt Nam có thể phải cung cấp số liệu và thực hiện các điều chỉnh cần thiết.

Một số nhóm nghiệp vụ cần chú ý:

• Doanh thu: Xem xét thời điểm và điều kiện ghi nhận theo chính sách báo cáo áp dụng.
• Tài sản cố định và thuê tài sản: Kiểm tra nguyên tắc ghi nhận, đo lường và phân loại.
• Dự phòng và nghĩa vụ phải trả: Đánh giá căn cứ ghi nhận và xác định giá trị.
• Giao dịch ngoại tệ: Kiểm tra tỷ giá và cách xử lý chênh lệch tỷ giá.
• Trình bày báo cáo: Đối chiếu cách phân loại và thuyết minh các khoản mục.

Không phải tất cả chênh lệch giữa báo cáo Việt Nam và báo cáo tập đoàn đều xuất phát từ IFRS. Nguyên nhân cũng có thể liên quan đến tỷ giá quy đổi, thời điểm khóa sổ, cách phân loại tài khoản hoặc quy định báo cáo nội bộ.

4. Ví dụ: Kế toán FDI phải đối chiếu số liệu theo yêu cầu công ty mẹ

Giả sử một doanh nghiệp FDI tại Việt Nam lập báo cáo tài chính theo chế độ kế toán Việt Nam, đồng thời gửi báo cáo cho công ty mẹ áp dụng IFRS.

Cuối kỳ, kế toán ghi nhận chi phí trên sổ kế toán Việt Nam là 500 triệu đồng. Khi lập báo cáo tập đoàn, một khoản điều chỉnh theo chính sách báo cáo làm chi phí tăng thêm 80 triệu đồng.

Bảng đối chiếu được lập như sau:

Số liệu giả định để minh họa cách đối chiếu báo cáo, không đại diện cho một nghiệp vụ IFRS cụ thể.

Kế toán cần xác định căn cứ điều chỉnh, chuẩn bị bảng đối chiếu và giải thích nguyên nhân chênh lệch.

Khoản điều chỉnh phục vụ báo cáo tập đoàn không mặc nhiên phải ghi nhận vào sổ kế toán Việt Nam. Cách xử lý cần căn cứ bản chất nghiệp vụ và quy định kế toán áp dụng.

Ví dụ này cho thấy người làm kế toán FDI cần hiểu bản chất số liệu trước khi tiếp cận các yêu cầu chuyển đổi báo cáo chuyên sâu.

5. Chưa biết IFRS có học Kế toán FDI được không?

Có thể, nếu bạn đã có nền tảng kế toán doanh nghiệp tương đối vững và đáp ứng yêu cầu đầu vào của chương trình.

Bạn nên tự đánh giá khả năng thực hiện các nghiệp vụ sau:

• Hạch toán doanh thu, chi phí, tài sản và công nợ.
• Kiểm tra chứng từ, đối chiếu số dư tài khoản.
• Hiểu quy trình khóa sổ cuối kỳ.
• Đọc được các chỉ tiêu cơ bản trên báo cáo tài chính.
• Xác định nguyên nhân chênh lệch giữa số liệu chi tiết và số liệu tổng hợp.

Nếu đã thành thạo các nội dung trên, bạn có thể ưu tiên bổ sung kiến thức kế toán FDI, sau đó học IFRS chuyên sâu theo yêu cầu công tác.

Nếu còn khó khăn khi định khoản, đối chiếu tài khoản hoặc đọc báo cáo tài chính, bạn nên củng cố nền tảng trước khi tiếp cận nghiệp vụ nâng cao.

Có thể tham khảo Khóa Kế toán tổng hợp thực hành tại Kế toán Lê Ánh nếu cần hoàn thiện kiến thức kế toán doanh nghiệp.

6. Nên học Kế toán FDI hay IFRS trước khi chuyển nghề?

Hai hướng học phục vụ các mục tiêu chuyên môn khác nhau.

Nếu mục tiêu trước mắt là chuyển sang môi trường doanh nghiệp FDI, bạn nên tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng của vị trí dự kiến ứng tuyển trước khi quyết định học IFRS chuyên sâu.

Không nên xem IFRS là điều kiện bắt buộc cho mọi vị trí kế toán FDI, cũng không nên bỏ qua IFRS nếu mục tiêu nghề nghiệp gắn trực tiếp đến báo cáo tập đoàn.

7. Kế toán Lê Ánh tư vấn lộ trình học phù hợp

Đối với trường hợp của bạn, đã có kinh nghiệm kế toán doanh nghiệp Việt Nam nhưng chưa hiểu rõ môi trường FDI, hướng học nên được xác định theo năng lực hiện tại và mục tiêu ứng tuyển.

• Nếu đang làm kế toán phần hành: Bạn có thể tìm hiểu nghiệp vụ kế toán FDI, đồng thời bổ sung thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành và các yêu cầu báo cáo liên quan đến phần hành phụ trách.
• Nếu đã làm kế toán tổng hợp: Nên ưu tiên kiến thức về quy trình báo cáo FDI, đối chiếu số liệu, giao dịch ngoại tệ và chính sách báo cáo tập đoàn. IFRS có thể là bước nâng cao tiếp theo.
• Nếu muốn trở thành chuyên viên báo cáo IFRS: Bạn cần chuẩn bị nền tảng báo cáo tài chính vững chắc và xây dựng lộ trình học chuẩn mực quốc tế chuyên sâu.

Bạn có thể tham khảo chương trình: Khóa học Kế toán cho Doanh nghiệp nước ngoài FDI – Kế toán Lê Ánh

Trước khi đăng ký, nên trao đổi cùng bộ phận tư vấn về kinh nghiệm kế toán hiện tại, vị trí dự kiến ứng tuyển và nhu cầu học IFRS để xác định lộ trình phù hợp, tránh học lại kiến thức đã thành thạo.

Kết luận

Kế toán FDI có cần hiểu IFRS hay không phụ thuộc vị trí đảm nhiệm và yêu cầu báo cáo của doanh nghiệp. Người làm kế toán phần hành có thể chưa cần thành thạo IFRS, còn kế toán tổng hợp và kế toán báo cáo tập đoàn nên trang bị kiến thức liên quan.

Nếu đã có kinh nghiệm kế toán doanh nghiệp Việt Nam, bạn có thể ưu tiên học Kế toán FDI để làm quen nghiệp vụ và quy trình báo cáo đặc thù. IFRS chuyên sâu nên được lựa chọn theo mục tiêu nghề nghiệp, thay vì xem là điều kiện bắt buộc trước khi chuyển sang doanh nghiệp FDI.

8. Câu hỏi thường gặp về IFRS khi làm kế toán FDI

Chưa từng học IFRS có ứng tuyển kế toán FDI được không?

Nhiều vị trí kế toán phần hành ưu tiên kinh nghiệm xử lý nghiệp vụ, kiểm tra chứng từ và đối chiếu số liệu. Bạn cần xem yêu cầu tuyển dụng cụ thể để xác định mức độ kiến thức IFRS cần thiết.

Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có bắt buộc lập báo cáo tài chính theo IFRS không?

Không mặc nhiên. Doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ kế toán, báo cáo theo quy định Việt Nam áp dụng cho đơn vị. Yêu cầu lập thêm báo cáo theo IFRS có thể phát sinh từ công ty mẹ hoặc chính sách báo cáo tập đoàn.

Kế toán tổng hợp FDI cần biết IFRS đến mức nào?

Tùy nhiệm vụ. Nếu chỉ lập báo cáo theo chế độ kế toán Việt Nam, yêu cầu IFRS có thể không cao. Nếu phụ trách báo cáo tập đoàn, bạn nên hiểu những khác biệt quan trọng giữa cơ sở kế toán áp dụng và biết cách lập bảng đối chiếu, giải trình số liệu.

Có cần giỏi tiếng Anh mới học được IFRS không?

Không nhất thiết phải giao tiếp tiếng Anh thành thạo ngay từ đầu, nhưng khả năng đọc hiểu thuật ngữ kế toán tiếng Anh là lợi thế đáng kể. Khi học chuyên sâu hoặc nghiên cứu tài liệu IFRS gốc, kỹ năng tiếng Anh chuyên ngành sẽ ngày càng quan trọng.

Đã có kinh nghiệm kế toán doanh nghiệp Việt Nam nên học IFRS hay Kế toán FDI trước?

Nếu mục tiêu là chuyển sang làm kế toán tại doanh nghiệp FDI, bạn nên ưu tiên kiến thức nghiệp vụ FDI phù hợp vị trí ứng tuyển. Nếu định hướng chuyển đổi báo cáo, lập báo cáo hợp nhất hoặc phụ trách báo cáo IFRS, nên tiếp tục học IFRS chuyên sâu sau khi đã có nền tảng báo cáo tài chính vững chắc.