Người đang làm kế toán trưởng nhưng chưa có chứng chỉ có nên học không?

Chào Bích Ngọc,

Câu trả lời là Có. Nếu bạn đang thực tế đảm nhiệm công việc của kế toán trưởng nhưng chưa có Chứng chỉ bồi dưỡng Kế toán trưởng, việc tham gia khóa học là cần thiết, đặc biệt khi bạn muốn hoàn thiện điều kiện để được bổ nhiệm chính thức, chuẩn hóa kiến thức và phát triển lâu dài ở vị trí quản lý kế toán.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: có chứng chỉ là một điều kiện quan trọng đối với chức danh kế toán trưởng, nhưng chứng chỉ không đồng nghĩa với việc người học đã có đầy đủ năng lực thực tế của một kế toán trưởng. Với người đã làm công việc này, giá trị của khóa học nằm ở cả hai khía cạnh: hoàn thiện điều kiện về chứng chỉ và hệ thống lại kiến thức để nhìn công việc ở góc độ quản lý thay vì chỉ xử lý từng nghiệp vụ riêng lẻ.

1. Đang làm kế toán trưởng nhưng chưa có chứng chỉ thì có cần học không?

Nếu doanh nghiệp hiện đang giao cho bạn phụ trách toàn bộ hoặc phần lớn công việc của phòng kế toán nhưng bạn chưa có Chứng chỉ bồi dưỡng Kế toán trưởng, bạn nên xem xét học sớm nếu đáp ứng điều kiện tham gia.

Theo quy định hiện hành, người được bố trí làm kế toán trưởng phải đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện tương ứng, trong đó có Chứng chỉ bồi dưỡng Kế toán trưởng. Vì vậy, kinh nghiệm thực tế nhiều năm không tự thay thế cho yêu cầu về chứng chỉ khi bạn cần đáp ứng đầy đủ điều kiện để được bổ nhiệm vào chức danh này. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết Kế toán trưởng có cần chứng chỉ không?.

Với người đã có kinh nghiệm, học Chứng chỉ Kế toán trưởng còn có một lợi ích khác: hệ thống hóa lại kiến thức mà quá trình làm việc thực tế có thể chưa bao quát hết.

Chẳng hạn, có người được giao phụ trách kế toán trưởng do đã làm lâu năm tại doanh nghiệp và rất chắc về thuế, hóa đơn, sổ sách nhưng chưa mạnh về phân tích báo cáo tài chính, kế toán quản trị hoặc kiểm soát nội bộ. Ngược lại, có người mạnh về báo cáo và quản lý phòng kế toán nhưng kiến thức về pháp luật, tài chính hoặc kiểm toán chưa được cập nhật có hệ thống.

Chương trình bồi dưỡng Kế toán trưởng giúp người học kết nối những mảng kiến thức đó theo góc nhìn của người chịu trách nhiệm và quản lý công tác kế toán, thay vì chỉ tập trung vào một phần hành. Đây cũng là điểm người đã làm nghề nên chú ý khi lựa chọn khóa học, thay vì xem mục tiêu duy nhất là lấy chứng chỉ.

Bạn có thể tham khảo thông tin về điều kiện tham gia, hình thức học và chứng chỉ tại Khóa học Chứng chỉ Kế toán trưởng tại Kế toán Lê Ánh.

2. Có Chứng chỉ Kế toán trưởng rồi đã đủ để làm tốt công việc chưa?

Chưa. Chứng chỉ giúp hoàn thiện một phần điều kiện nghề nghiệp và củng cố kiến thức ở cấp độ kế toán trưởng; năng lực đảm nhiệm công việc thực tế còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm xử lý nghiệp vụ, khả năng kiểm soát số liệu và năng lực quản lý.

Khác với kế toán viên thường phụ trách một hoặc một số phần hành, kế toán trưởng phải nhìn được toàn bộ hệ thống kế toán của doanh nghiệp: số liệu từ các phần hành có liên kết đúng không, chứng từ và sổ sách có rủi ro gì, báo cáo tài chính phản ánh tình hình doanh nghiệp ra sao, nghĩa vụ thuế có vấn đề nào cần xử lý và bộ phận kế toán cần tổ chức như thế nào để hạn chế sai sót.

Vì vậy, sau khóa học, người học nên tiếp tục chuyển kiến thức thành năng lực xử lý công việc tại chính doanh nghiệp mình đang phụ trách.

3. Sau khóa nên bổ sung những năng lực nào?

Trước hết là năng lực kiểm soát tổng thể hệ thống kế toán. Nếu trước đây bạn quen trực tiếp xử lý nghiệp vụ, ở vị trí kế toán trưởng cần chuyển dần sang khả năng kiểm tra và phát hiện vấn đề: kiểm soát chứng từ, đối chiếu giữa các phần hành, rà soát công nợ – kho – tài sản – doanh thu – chi phí, kiểm tra số liệu trước khi khóa sổ và nhận diện các khoản mục có rủi ro.

Thứ hai là năng lực thuế và quản trị rủi ro thuế. Kế toán trưởng không nhất thiết trực tiếp lập từng tờ khai nhưng phải biết kiểm tra tính hợp lý của hồ sơ, đánh giá rủi ro và đưa ra phương án xử lý khi phát sinh sai sót. Đặc biệt, với người làm tại doanh nghiệp có nhiều nghiệp vụ phức tạp, nên tiếp tục cập nhật chính sách và thực hành các tình huống về hóa đơn, thuế GTGT, TNDN, TNCN, kê khai bổ sung và quyết toán thuế.

Thứ ba là khả năng đọc và phân tích báo cáo tài chính. Ở cấp độ kế toán trưởng, mục tiêu không nên dừng ở “lập được báo cáo”. Bạn cần giải thích được vì sao lợi nhuận tăng nhưng dòng tiền giảm, công nợ đang có vấn đề ở đâu, chi phí nào biến động bất thường, cơ cấu vốn có rủi ro gì và số liệu kế toán đang phản ánh điều gì về hoạt động của doanh nghiệp. Đây là bước chuyển quan trọng từ người “làm số liệu” sang người có thể sử dụng số liệu để tham mưu cho Ban lãnh đạo.

Thứ tư là kế toán quản trị và khả năng tham mưu. Tùy quy mô doanh nghiệp, kế toán trưởng có thể phải tham gia xây dựng ngân sách, kiểm soát chi phí, phân tích giá thành, dòng tiền hoặc cung cấp thông tin phục vụ quyết định kinh doanh. Đây là nhóm năng lực nên được phát triển dần sau khi đã vững kế toán tài chính và thuế.

Cuối cùng là kỹ năng tổ chức và quản lý phòng kế toán. Một kế toán trưởng giỏi không thể tự làm tất cả. Bạn cần biết phân công phần hành, xây dựng quy trình luân chuyển và kiểm soát chứng từ, đặt thời hạn báo cáo, kiểm tra công việc của nhân viên và phối hợp với các bộ phận như kinh doanh, mua hàng, kho, nhân sự, ngân hàng và cơ quan thuế.

4. Nên bổ sung kiến thức sau khóa theo hướng nào?

Không nhất thiết phải đăng ký thêm nhiều khóa học ngay sau khi có chứng chỉ. Bạn nên xác định khoảng trống năng lực của chính mình trước.

Nếu đã làm kế toán trưởng nhưng còn yếu ở khâu quyết toán và xử lý rủi ro thuế, nên ưu tiên thực hành thuế chuyên sâu. Nếu lập được báo cáo nhưng chưa tự tin khi giải thích số liệu cho Ban giám đốc, nên bổ sung phân tích báo cáo tài chính và kế toán quản trị. Nếu kinh nghiệm hiện tại chủ yếu ở một loại hình doanh nghiệp, nên mở rộng bằng các tình huống thực tế của ngành nghề hoặc quy mô doanh nghiệp mà bạn định chuyển sang.

Riêng trường hợp tuy đang mang chức danh hoặc phụ trách công việc kế toán trưởng nhưng nền tảng kế toán tổng hợp vẫn còn hổng, bạn nên củng cố lại quy trình thực hành từ chứng từ, hạch toán, đối chiếu, khóa sổ đến lập báo cáo. Các chương trình thực hành tại Kế toán Lê Ánh được thiết kế theo hướng làm trên chứng từ và quy trình kế toán thực tế, phù hợp để bù phần kỹ năng này.

5. Gợi ý dành cho trường hợp của bạn

Với trường hợp đã có kinh nghiệm và đang thực tế làm công việc kế toán trưởng nhưng chưa có chứng chỉ, bạn có thể ưu tiên theo lộ trình:

Hoàn thiện Chứng chỉ Kế toán trưởng → rà soát lại những mảng nghiệp vụ mình còn yếu → tăng năng lực kiểm soát kế toán và thuế → nâng khả năng phân tích báo cáo, quản trị tài chính → hoàn thiện kỹ năng quản lý phòng kế toán và tham mưu cho lãnh đạo.

Như vậy, mục tiêu sau khóa không nên chỉ là “có thêm một chứng chỉ”, mà là từng bước đạt được trạng thái đủ điều kiện về chứng chỉ, vững nghiệp vụ, kiểm soát được hệ thống và có khả năng chịu trách nhiệm về công tác kế toán của doanh nghiệp.

Nếu chưa xác định mình đang thiếu ở phần nào, bạn có thể trao đổi trước về kinh nghiệm hiện tại, loại hình doanh nghiệp đang làm và phạm vi công việc đang phụ trách. Kế toán Lê Ánh có thể dựa trên nền tảng đó để tư vấn nên học Chứng chỉ Kế toán trưởng ngay hay cần củng cố thêm một mảng nghiệp vụ thực hành trước.