Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ

Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ giúp doanh nghiệp xác định chính xác giá thành sản phẩm chính khi sản xuất đồng thời cả sản phẩm chính và phụ. Phương pháp này tách biệt chi phí sản phẩm phụ khỏi tổng chi phí sản xuất, đảm bảo giá thành sản phẩm chính không bị ảnh hưởng bởi các chi phí không liên quan.

Bài viết sau Kế toán Lê Ánh sẽ chia sẻ chi tiết về quy trình thực hiện, ứng dụng thực tế và lợi ích của phương pháp trong công tác kế toán sản xuất.

1. Phương Pháp Tính Giá Thành Loại Trừ Sản Phẩm Phụ Là Gì?

Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ là một phương pháp trong kế toán sản xuất, được sử dụng khi doanh nghiệp sản xuất đồng thời sản phẩm chính và sản phẩm phụ. Mục đích của phương pháp là loại bỏ chi phí của sản phẩm phụ khỏi tổng chi phí sản xuất, giúp xác định chính xác giá thành của sản phẩm chính.

Các sản phẩm phụ là những sản phẩm có giá trị thấp hơn nhiều so với sản phẩm chính, và chúng thường không phải là mục tiêu chính trong quá trình sản xuất. Tuy nhiên, chúng vẫn đóng góp một phần vào chi phí sản xuất chung của doanh nghiệp. Vì vậy, khi tính giá thành cho sản phẩm chính, các khoản chi phí của sản phẩm phụ cần được loại trừ để không làm ảnh hưởng đến giá thành của sản phẩm chính.

Lợi ích và vai trò của phương pháp

Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp sản xuất. Khi áp dụng phương pháp này, doanh nghiệp có thể tách biệt chính xác chi phí giữa sản phẩm chính và sản phẩm phụ, từ đó tính toán giá thành sản phẩm chính một cách hiệu quả hơn.

• Tính toán chính xác giá thành sản phẩm chính: Loại bỏ chi phí không liên quan từ sản phẩm phụ giúp phản ánh đúng chi phí sản xuất của sản phẩm chính.
• Quản lý chi phí hiệu quả: Doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát chi phí sản xuất, đưa ra quyết định hợp lý về sản xuất và giá bán sản phẩm.
• Giảm bớt phức tạp trong công việc kế toán: Việc tách biệt chi phí giữa sản phẩm chính và phụ giúp giảm khối lượng công việc cho bộ phận kế toán và tăng tính chính xác trong báo cáo tài chính.

Ngoài ra, phương pháp này còn giúp doanh nghiệp đối phó với những thay đổi trong sản xuất, nhất là khi sản phẩm phụ có giá trị thay đổi hoặc có sự biến động về khối lượng.

2. Quy Trình Thực Hiện Phương Pháp Tính Giá Thành Loại Trừ Sản Phẩm Phụ

Bước 1: Tính tổng chi phí sản xuất thực tế

Tổng chi phí sản xuất thực tế bao gồm:

• Chi phí dở dang đầu kỳ: Là chi phí sản xuất chưa hoàn thành của các sản phẩm trong kỳ trước.
• Chi phí phát sinh trong kỳ: Là chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ hiện tại, bao gồm các chi phí nguyên vật liệu, nhân công, chi phí chung, chi phí khấu hao, v.v.
• Chi phí dở dang cuối kỳ: Là chi phí của các sản phẩm chưa hoàn thành vào cuối kỳ.

Công thức tính tổng chi phí sản xuất:

Tổng chi phí sản xuất = Chi phí dở dang đầu kỳ + Chi phí phát sinh trong kỳ − Chi phí dở dang cuối kỳ

Bước 2: Xác định chi phí sản phẩm phụ

Để tính chi phí sản phẩm phụ, cần xác định số lượng sản phẩm phụ thu được trong kỳ và đơn giá của sản phẩm phụ. Các doanh nghiệp có thể xác định giá trị sản phẩm phụ theo giá bán thực tế hoặc theo định mức chi phí sản xuất.

Chi phí sản phẩm phụ = Số lượng sản phẩm phụ × Đơn giá

Bước 3: Tính tỷ trọng chi phí sản phẩm phụ

Sau khi tính được chi phí sản phẩm phụ, bước tiếp theo là tính tỷ trọng chi phí sản phẩm phụ so với tổng chi phí sản xuất. Tỷ trọng cho biết mức độ ảnh hưởng của chi phí sản phẩm phụ đối với tổng chi phí sản xuất.

Tỷ trọng chi phí sản phẩm phụ = (Chi phí sản phẩm phụ / Tổng chi phí sản xuất) × 100%

Bước 4: Loại trừ chi phí sản phẩm phụ

Cuối cùng, chi phí sản phẩm phụ sẽ được loại trừ khỏi tổng chi phí sản xuất để tính giá thành sản phẩm chính. Việc loại trừ giúp xác định chính xác giá thành của sản phẩm chính, không bị ảnh hưởng bởi các sản phẩm phụ có giá trị thấp hơn.

Ví dụ minh họa phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ

Giả sử doanh nghiệp A sản xuất dầu hỏa (sản phẩm chính) và nhựa đường (sản phẩm phụ). Dưới đây là các thông tin chi tiết:

• Sản lượng dầu hỏa: 400 tấn
• Sản lượng nhựa đường: 10 tấn
• Đơn giá nhựa đường: 200/nghìn
• Tổng chi phí sản xuất thực tế: 200.000 nghìn

Để tính chi phí sản phẩm phụ, ta có:

Chi phí sản phẩm phụ = 10 × 200 = 2.000 nghìn

Tính tỷ trọng chi phí sản phẩm phụ:

Tỷ trọng chi phí sản phẩm phụ = (2.000 / 200.000) × 100% = 1%

Trong trường hợp này, chi phí sản phẩm phụ sẽ được loại trừ khỏi tổng chi phí sản xuất, và giá thành sản phẩm chính (dầu hỏa) sẽ được tính chính xác mà không bị ảnh hưởng bởi chi phí sản phẩm phụ.

3. Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Phương Pháp Tính Giá Thành Loại Trừ Sản Phẩm Phụ

Ưu điểm

• Đơn giản và dễ áp dụng: Phương pháp này dễ thực hiện và không yêu cầu quá nhiều dữ liệu phức tạp.
• Tiết kiệm thời gian: Khi sản phẩm phụ có giá trị nhỏ, việc loại trừ chi phí sản phẩm phụ giúp giảm khối lượng công việc kế toán.
• Giúp kiểm soát chi phí: Loại trừ chi phí sản phẩm phụ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí sản xuất chính xác hơn, từ đó ra quyết định hợp lý về sản xuất và tiêu thụ.

Nhược điểm

• Khó phân biệt chi phí trong một số trường hợp: Nếu chi phí sản xuất của sản phẩm phụ và sản phẩm chính có sự chồng chéo, việc phân biệt chính xác chi phí giữa hai loại sản phẩm có thể gặp khó khăn.
• Không linh hoạt trong trường hợp sản phẩm phụ có giá trị lớn: Khi sản phẩm phụ chiếm tỷ trọng lớn, việc loại trừ chi phí có thể không phản ánh đúng tình hình thực tế.

4. Ứng Dụng Trong Các Doanh Nghiệp Sản Xuất

Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ chủ yếu được áp dụng trong các doanh nghiệp có sản phẩm chính và sản phẩm phụ, chẳng hạn như:

• Ngành dầu khí: Các doanh nghiệp sản xuất dầu thô và các sản phẩm phụ như khí tự nhiên, nhựa đường.
• Ngành chế biến gỗ: Doanh nghiệp sản xuất gỗ và các sản phẩm phụ như mùn cưa hoặc ván ép.
• Ngành thực phẩm: Các công ty sản xuất thực phẩm chính và các sản phẩm phụ như bã hoặc vỏ trái cây.

Phương pháp tính giá thành loại trừ sản phẩm phụ là một công cụ hữu ích giúp doanh nghiệp xác định chính xác giá thành sản phẩm chính khi sản xuất đồng thời nhiều loại sản phẩm. Phương pháp đơn giản, dễ áp dụng và giúp giảm bớt sự phức tạp trong kế toán sản xuất, đồng thời giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này cần phải có sự phân tích kỹ lưỡng và cẩn trọng, đặc biệt là khi sản phẩm phụ có giá trị lớn. Hiểu rõ và thực hiện chính xác phương pháp sẽ giúp kế toán sản xuất đáp ứng yêu cầu quản lý chi phí và hỗ trợ quyết định kinh doanh đúng đắn.

Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về cách áp dụng các phương pháp kế toán sản xuất vào công việc thực tế và nâng cao kỹ năng tính giá thành cho doanh nghiệp, Khóa học Kế toán Sản xuất sẽ là lựa chọn tuyệt vời. Khóa học cung cấp kiến thức chuyên sâu về các phương pháp tính giá thành, từ cơ bản đến nâng cao, giúp bạn tự tin hơn trong công việc kế toán.