Cách Tính Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) [Mới Nhất]

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là nội dung bắt buộc mà người làm kế toán, nhân sự và cả người lao động cần nắm vững để đảm bảo đóng – trích – hạch toán đúng quy định, tránh sai sót dẫn đến truy thu, xử phạt. Trong bối cảnh chính sách BHXH liên tục được điều chỉnh, việc cập nhật cách tính BHXH mới nhất theo đúng mức lương, tỷ lệ đóng và đối tượng áp dụng là yêu cầu bắt buộc trong thực tế doanh nghiệp.

Bài viết dưới đây Kế toán Lê Ánh sẽ hướng dẫn chi tiết cách tính BHXH mới nhất cùng các lưu ý quan trọng khi áp dụng trong công tác kế toán – tiền lương. Nội dung được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, sát thực tế và phù hợp cho cả người mới làm kế toán lẫn kế toán đang trực tiếp phụ trách BHXH tại doanh nghiệp.

I. Căn Cứ Tính Bảo Hiểm Xã Hội

Để tính số tiền phải đóng Bảo hiểm xã hội, cả người lao động và doanh nghiệp đều cần nắm rõ ba yếu tố quan trọng sau.

1. Mức lương ghi trong hợp đồng lao động

- Tiền lương cơ bản theo vị trí công việc hoặc chức danh

- Phụ cấp lương: như phụ cấp chức vụ, trách nhiệm, thâm niên, độc hại, khu vực…

- Các khoản bổ sung khác: nếu trả đều đặn hàng tháng và xác định được rõ số tiền.

Những khoản không cố định (thưởng, hỗ trợ ăn trưa, xăng xe, điện thoại, trợ cấp đặc biệt…) không tính vào lương đóng BHXH nếu không ghi cụ thể trong hợp đồng hoặc trả không thường xuyên.

2. Mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ 01/07/2024

Từ ngày 01/7/2024, mức lương tối thiểu vùng được Nhà nước điều chỉnh, làm căn cứ để xác định mức lương thấp nhất được dùng để đóng BHXH. Doanh nghiệp không được ký hợp đồng lao động với mức lương thấp hơn mức này.

Mức lương tối thiểu vùng áp dụng như sau:

• Vùng I: 4.960.000 đồng/tháng
• Vùng II: 4.410.000 đồng/tháng
• Vùng III: 3.860.000 đồng/tháng
• Vùng IV: 3.450.000 đồng/tháng

Vùng I là các thành phố lớn, trung tâm kinh tế (như TP.HCM, Hà Nội...), vùng IV là các khu vực nông thôn, ít phát triển hơn.

3. Mức lương tối đa để đóng BHXH

Theo quy định, mức lương làm căn cứ đóng BHXH không được vượt quá 20 lần mức lương cơ sở.

Từ 01/7/2024, mức lương cơ sở tăng lên 2.340.000 đồng/tháng, vì vậy:

Mức lương tối đa để tính đóng BHXH năm 2026 là: 2.340.000 x 20 = 46.800.000 đồng/tháng

Nếu lương thực tế cao hơn thì phần vượt không dùng để tính BHXH, chỉ tính đến mức trần này thôi.

Tương tự, mức lương tối đa để tính đóng Bảo hiểm y tế (BHYT) cũng áp dụng nguyên tắc tương tự (20 × mức lương cơ sở), còn Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) có mức trần tính theo 20 × mức lương tối thiểu vùng tương ứng.

Lưu ý:

• Đây là mức trần để tính tiền lương làm cơ sở đóng BHXH, không phải là mức lương thực nhận của người lao động.
• Các khoản phụ cấp, thưởng có thể được tính tùy theo quy định nếu có thỏa thuận và luật cho phép.

II. Tỷ Lệ Trích Nộp BHXH Bắt Buộc Mới Nhất

1. Đối với lao động Việt Nam

Căn cứ theo Điều 33, 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Điều 57 Luật Việc làm 2013; Điều 7 Nghị định 146/2018/NĐ-CP; Điều 43 Nghị định 158/2025/NĐ-CP có quy định mức đóng BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2025 của người lao động và người sử dụng lao động Việt Nam như sau:

Như vậy, tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc từ 01/7/2025 là 32%. Trong đó:

⭕ Người lao động đóng:

• 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
• 1% vào bảo hiểm thất nghiệp.
• 1,5% vào bảo hiểm y tế.

⭕ Người sử dụng lao động đóng:

• 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
• 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
• 0,5% vào quỹ tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp.
• 1% vào bảo hiểm thất nghiệp.
• 3% vào bảo hiểm y tế.

2. Đối với lao động nước ngoài

Căn cứ Điều 33 và Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có quy định mức đóng BHXH bắt buộc từ 01/07/2025 của người lao động và người sử dụng lao động nước ngoài như sau:

Như vậy, tổng mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động nước ngoài là 30% trong đó:

• Người lao động đóng 9,5% tiền lương.
• Người sử dụng lao động đóng 20,5% quỹ tiền lương tháng đóng BHXH.

Lưu ý: Có thể đóng quỹ tai nạn lao động với mức 0,3% nếu doanh nghiệp thuộc ngành nghề có nguy cơ cao, đủ điều kiện và được Bộ LĐ-TB&XH chấp thuận

III. Cách Tính Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH)

1. Cách tính bảo hiểm xã hội bắt buộc

Công thức: Mức đóng BHXH = Mức lương tháng × Tỷ lệ đóng

Mức đóng BHXH theo mức lương tối thiểu vùng:

Ví dụ: Người lao động có mức lương 10 triệu đồng/tháng

Chị B ký hợp đồng lao động với mức lương tháng 10.000.000 đồng. Theo bảng tỷ lệ trích nộp:

1️⃣ Số tiền chị B (người lao động) phải đóng:

- BHXH (HT): 10.000.000 × 8% = 800.000 đồng

- BHYT: 10.000.000 × 1.5% = 150.000 đồng

- BHTN: 10.000.000 × 1% = 100.000 đồng

Tổng chị B đóng: 1.050.000 đồng/tháng

2️⃣ Số tiền doanh nghiệp phải đóng cho chị B:

- BHXH (HT): 10.000.000 × 14% = 1.400.000 đồng

- BHXH (ÔĐ-TS): 10.000.000 × 3% = 300.000 đồng

- BHXH (TNLĐ-BNN): 10.000.000 × 0.5% = 50.000 đồng

- BHYT: 10.000.000 × 3% = 300.000 đồng

- BHTN: 10.000.000 × 1% = 100.000 đồng

Tổng doanh nghiệp đóng: 2.150.000 đồng/tháng

Tổng cộng đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội: 3.200.000 đồng/tháng (tương đương 32% lương).

2. Cách tính BHXH tự nguyện

Công thức: Mức đóng = Mức thu nhập lựa chọn x 22%

Trong đó:

- Mức thu nhập lựa chọn: Người tham gia BHXH tự nguyện có thể tự chọn mức đóng, tối thiểu bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (1.500.000 đồng/tháng) và tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở.

- Tỷ lệ đóng: 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Mức đóng tối thiểu: 1.500.000 x 22% = 330.000 đồng/ tháng

Mức đóng tối đa (tính theo mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng từ 01/7/2024): 2.340.000 x 20 x 22% = 10.296.000 đồng/ tháng

Nhà nước có chính sách hỗ trợ mức đóng cho một số đối tượng tham gia BHXH tự nguyện:

- Hộ nghèo: Được hỗ trợ 30% mức đóng, tương đương 99.000 đồng/tháng.

- Hộ cận nghèo: Được hỗ trợ 25% mức đóng, tương đương 82.500 đồng/tháng.

- Đối tượng khác: Được hỗ trợ 10%, tương đương 33.000 đồng/tháng.

Ví dụ: Chị A tham gia BHXH tự nguyện với mức đóng 3.000.000 đồng/tháng trong 25 năm.

Số tiền đóng mỗi tháng = 3.000.000 x 22% = 660.000 đồng

Tổng thời gian đóng BHXH: 25 năm → Tỷ lệ hưởng 55%

=> Lương hưu hàng tháng = 3.000.000 x 55% = 1.650.000 đồng/ tháng

3. Cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần

Mức hưởng = Số năm đóng BHXH x Tỷ lệ hưởng x Mức bình quân tiền lương đóng BHXH

Tỷ lệ hưởng theo số năm đóng BHXH:

• 1-20 năm đầu: Mỗi năm được tính 1,5 tháng lương bình quân.
• Từ năm thứ 21 trở đi: Mỗi năm được tính 2 tháng lương bình quân.

Lưu ý: Thời gian đóng BHXH lẻ từ 1 đến 6 tháng được tính nửa năm, từ 7 đến 11 tháng được tính tròn 1 năm.

Ví dụ: Anh A có mức lương bình quân đóng BHXH là 6.000.000 đồng/tháng và tham gia BHXH được 10 năm.

Mức hưởng BHXH = 10 x 1,5 x 6.000.000 = 90.000.000 đồng

Việc nắm đúng cách tính Bảo hiểm xã hội không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, mà còn hạn chế tối đa rủi ro về truy thu, xử phạt và tranh chấp lao động. Trong thực tế, nhiều sai sót về BHXH không đến từ việc thiếu biểu mẫu, mà xuất phát từ chưa hiểu bản chất tiền lương đóng BHXH, tỷ lệ trích nộp và cách áp dụng theo từng trường hợp cụ thể.

------------------------------

Để hỗ trợ kế toán, nhân sự và người phụ trách tiền lương làm đúng – làm chắc – làm được ngay trong công việc, Kế toán Lê Ánh tổ chức khóa học Bảo hiểm xã hội với nội dung bám sát thực tế doanh nghiệp. Khóa học được trực tiếp giảng dạy bởi các giảng viên là chuyên gia nhân sự và bảo hiểm xã hội, có nhiều năm kinh nghiệm xử lý hồ sơ BHXH, quyết toán và làm việc với cơ quan bảo hiểm. Học viên không chỉ được hướng dẫn cách tính BHXH chính xác, mà còn hiểu rõ cách áp dụng vào từng tình huống phát sinh thực tế tại doanh nghiệp.

Nếu bạn đang làm kế toán, nhân sự hoặc chuẩn bị đảm nhận công việc liên quan đến BHXH, việc trang bị kiến thức bài bản và thực hành đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn tự tin hơn và hạn chế rủi ro lâu dài trong nghề.

>>> Xem thêm: Khóa Học Bảo Hiểm Xã Hội Online & Offline