Hộ Kinh Doanh Có Bắt Buộc Thuê Kế Toán Theo Thông Tư 152?

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 152/2025/TT-BTC chính thức áp dụng, kéo theo nhiều thay đổi trong cách tổ chức kế toán đối với hộ kinh doanh. Điều này khiến không ít chủ hộ băn khoăn: “Hộ Kinh Doanh Có Bắt Buộc Thuê Kế Toán Theo Thông Tư 152?” Nếu không thuê kế toán thì có vi phạm quy định hay bị xử phạt không, và trong trường hợp nào nên thuê để hạn chế rủi ro về thuế – sổ sách là những câu hỏi được tìm kiếm rất nhiều hiện nay.

Trong bài viết này, Kế toán Lê Ánh sẽ phân tích quy định pháp lý cốt lõi của Thông tư 152, làm rõ nghĩa vụ kế toán của hộ kinh doanh và giúp bạn hiểu đúng để lựa chọn phương án phù hợp, an toàn khi áp dụng từ năm 2026.

I. Hộ Kinh Doanh Có Bắt Buộc Thuê Kế Toán Theo Thông Tư 152?

Câu trả lời là: KHÔNG BẮT BUỘC.

1. Vì sao nói “không bắt buộc”?

Thông tư 152 quy định theo hướng tổ chức công tác kế toán linh hoạt, phù hợp đặc thù hộ kinh doanh. Nghĩa là pháp luật không áp đặt hộ kinh doanh phải có “kế toán chuyên trách” như doanh nghiệp. Thay vào đó, văn bản tập trung vào yêu cầu: sổ sách – chứng từ – nghĩa vụ thuế phải thực hiện đúng quy định.

Nói cách khác: hộ kinh doanh không bắt buộc thuê kế toán, nhưng vẫn phải bảo đảm làm đúng kế toán và thuế.

2. Chủ hộ được lựa chọn những cách tổ chức kế toán nào?

Trong thực tế áp dụng theo Thông tư 152, chủ hộ có thể chọn một trong các phương án sau (tùy quy mô và khả năng quản lý):

- Tự trực tiếp ghi chép sổ kế toán

- Bố trí người khác làm kế toán (kể cả người thân)

- Thuê dịch vụ kế toán bên ngoài

3. Điểm mấu chốt cần hiểu đúng

Pháp luật quản lý theo kết quả, không quản lý theo “danh xưng” hay “ai ngồi làm kế toán”. Cơ quan quản lý sẽ quan tâm các nội dung như:

Sổ kế toán có ghi chép đầy đủ, rõ ràng, nhất quán không

Hóa đơn – chứng từ có hợp lệ không

Kê khai và nộp thuế có đúng – đủ – đúng hạn không

Hồ sơ có thể giải trình, đối chiếu khi kiểm tra không

Vì vậy, hộ kinh doanh hoàn toàn có thể không thuê kế toán, miễn là vẫn tổ chức được việc ghi chép và tuân thủ thuế đúng quy định. Ngược lại, nếu không thuê nhưng ghi sổ sai, thiếu chứng từ, kê khai sai… thì rủi ro xử phạt vẫn phát sinh.

II. Khi Nào Hộ Kinh Doanh Không Cần Thuê Kế Toán Vẫn Đúng Quy Định?

Theo tinh thần của Thông tư 152/2025/TT-BTC, việc không thuê kế toán không đồng nghĩa với vi phạm pháp luật, nếu hộ kinh doanh vẫn tổ chức được công tác kế toán và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh không bắt buộc phải thuê kế toán trong các trường hợp sau:

1) Hộ kinh doanh quy mô nhỏ, nghiệp vụ phát sinh đơn giản

Những hộ kinh doanh có quy mô hoạt động nhỏ, số lượng giao dịch ít, chủ yếu là thu – chi tiền mặt, ít phát sinh các nghiệp vụ kế toán phức tạp thường có thể tự tổ chức ghi chép sổ sách mà không cần thuê kế toán chuyên trách.

2) Doanh thu không lớn, số lượng hóa đơn hạn chế

Khi doanh thu ở mức thấp hoặc trung bình, số hóa đơn phát sinh không nhiều, việc quản lý hóa đơn – chứng từ và theo dõi doanh thu, chi phí trở nên đơn giản hơn. Trong trường hợp này, chủ hộ hoàn toàn có thể tự kiểm soát sổ sách nếu nắm được nguyên tắc cơ bản.

3) Người thực hiện kế toán nắm được kiến thức kế toán – thuế cơ bản

Không thuê kế toán bên ngoài vẫn được chấp nhận nếu chủ hộ hoặc người được giao làm kế toán hiểu rõ:

• Nguyên tắc ghi chép sổ kế toán theo Thông tư 152
• Cách quản lý hóa đơn, chứng từ
• Nghĩa vụ kê khai và nộp các loại thuế liên quan

Kiến thức không cần quá chuyên sâu như doanh nghiệp, nhưng phải đủ để làm đúng và nhất quán.

4) Sổ sách và nghĩa vụ thuế vẫn được thực hiện đầy đủ

Dù không thuê kế toán, hộ kinh doanh vẫn phải bảo đảm:

• Sổ sách được ghi chép đầy đủ, rõ ràng, liên tục
• Chứng từ được lưu trữ đúng thời hạn theo quy định
• Kê khai và nộp thuế đúng – đủ – đúng hạn

III. Trường Hợp Nên Cân Nhắc Thuê Kế Toán Theo Thông tư 152

Mặc dù Thông tư 152/2025/TT-BTC không bắt buộc hộ kinh doanh phải thuê kế toán, nhưng trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh nên chủ động thuê kế toán để bảo đảm tuân thủ đúng quy định và hạn chế rủi ro phát sinh. Những trường hợp dưới đây đặc biệt cần cân nhắc:

1) Hộ kinh doanh có doanh thu lớn, nhiều hóa đơn phát sinh

Khi doanh thu tăng, số lượng hóa đơn đầu ra – đầu vào nhiều, việc theo dõi doanh thu, chi phí và thuế trở nên phức tạp hơn. Nếu không kiểm soát tốt, rất dễ xảy ra sai lệch số liệu hoặc thiếu sót chứng từ.

2) Phát sinh thuế GTGT, thuế TNCN và các khoản chi phí phức tạp

Những hộ kinh doanh phải kê khai thuế GTGT, khấu trừ hoặc quyết toán thuế TNCN, có nhiều khoản chi phí liên quan đến lao động, thuê mướn, dịch vụ… thường đòi hỏi xử lý kế toán – thuế chính xác và kịp thời. Đây là nhóm dễ gặp rủi ro nếu không có người am hiểu chuyên môn.

3) Chủ hộ không am hiểu kế toán – thuế

Trường hợp chủ hộ không có nền tảng kế toán – thuế, việc tự ghi chép hoặc giao cho người không chuyên rất dễ dẫn đến sai sót. Thuê kế toán giúp bảo đảm sổ sách được thực hiện đúng ngay từ đầu, tránh sửa sai về sau.

4) Thường xuyên bị cơ quan thuế kiểm tra, đối chiếu

Với những hộ kinh doanh thường xuyên bị cơ quan thuế yêu cầu giải trình, đối chiếu số liệu, việc có kế toán chuyên môn sẽ giúp chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, phản hồi đúng trọng tâm và giảm áp lực khi làm việc với cơ quan quản lý.

Thuê kế toán trong các trường hợp trên mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, như:

Giảm rủi ro sai sót trong sổ sách, hóa đơn và kê khai thuế

Chủ động khi quyết toán thuế, hạn chế truy thu và xử phạt

Tiết kiệm thời gian quản lý, để chủ hộ tập trung vào hoạt động kinh doanh chính

Việc thuê kế toán lúc này không chỉ là giải pháp tuân thủ pháp luật, mà còn là công cụ quản trị rủi ro hiệu quả cho hộ kinh doanh trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng chặt chẽ.

IV. Rủi Ro Pháp Lý Nếu Hộ Kinh Doanh Không Thuê Kế Toán Nhưng Làm Sai

Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh không bắt buộc phải thuê kế toán, tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc được phép làm sai. Trên thực tế, chính những hộ kinh doanh không thuê kế toán nhưng tổ chức kế toán không đúng quy định lại là nhóm dễ phát sinh rủi ro pháp lý nhất.

1. Các sai sót thường gặp khi không thuê kế toán

Khi không có người chuyên trách hoặc thiếu kiến thức kế toán – thuế, hộ kinh doanh dễ gặp các lỗi sau:

• Ghi chép sổ kế toán không đầy đủ, không liên tục hoặc không đúng mẫu theo quy định.
• Sai sót hóa đơn, chứng từ như lập sai thông tin, thiếu chứng từ đầu vào – đầu ra hoặc không đối chiếu được số liệu.
• Kê khai thuế không chính xác hoặc nộp thuế chậm, đặc biệt đối với thuế GTGT và thuế TNCN.
• Không lưu trữ sổ sách, chứng từ đúng thời hạn, gây khó khăn khi cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra lại dữ liệu.

2. Hệ quả pháp lý có thể phát sinh

Những sai sót trên, dù không xuất phát từ mục đích trốn thuế, vẫn có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý nghiêm trọng:

• Bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế và kế toán, kèm theo tiền phạt và tiền chậm nộp.
• Bị truy thu thuế đối với các khoản kê khai sai hoặc chưa kê khai đầy đủ.
• Gặp khó khăn khi giải trình với cơ quan thuế do hồ sơ không rõ ràng, thiếu căn cứ đối chiếu.

Tóm lại, hộ kinh doanh không bắt buộc phải thuê kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, nhưng vẫn phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ thuế. Việc lựa chọn tự làm kế toán hay thuê kế toán phụ thuộc vào quy mô hoạt động, mức độ phát sinh nghiệp vụ và năng lực quản lý thực tế của từng hộ kinh doanh.

Để áp dụng đúng quy định từ năm 2026 và hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra, nhiều chủ hộ đã chủ động trang bị kiến thức kế toán – thuế bài bản ngay từ đầu. Khóa học kế toán hộ kinh doanh tại Kế toán Lê Ánh được xây dựng sát với Thông tư 152, hướng dẫn ghi sổ, hóa đơn và kê khai thuế theo tình huống thực tế, do đội ngũ chuyên gia kế toán – thuế hơn 15 năm kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy. Đây là giải pháp phù hợp giúp chủ hộ và người làm kế toán nắm chắc quy định, làm đúng ngay từ đầu và yên tâm vận hành hoạt động kinh doanh lâu dài.

>>> Tham khảo: KHÓA HỌC KẾ TOÁN HỘ KINH DOANH CÁ THỂ