Mẫu Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình Theo TT 99/2025/TT-BTC

Cổ phiếu mua lại của chính mình là một nghiệp vụ làm giảm vốn chủ sở hữu và cần được theo dõi riêng biệt trong hệ thống sổ kế toán của công ty cổ phần. Theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải tổ chức lập Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình để phản ánh đầy đủ số lượng, giá trị cổ phiếu mua lại, nguồn vốn sử dụng và các biến động liên quan. Bài viết dưới đây của Kế toán Lê Ánh cung cấp mẫu Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, kèm hướng dẫn áp dụng trong thực tế kế toán doanh nghiệp.

I. Mẫu Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình (Theo TT 99/2025/TT-BTC)

Tải Mẫu Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình (Theo TT 99/2025/TT-BTC) Tại Đây

II. Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình là gì?

Cổ phiếu mua lại của chính mình là cổ phiếu do công ty cổ phần phát hành và được công ty mua lại từ các cổ đông theo quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị, phù hợp với quy định của pháp luật. Việc mua lại cổ phiếu làm giảm quy mô vốn chủ sở hữu và được theo dõi riêng trong kế toán.

Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình là sổ kế toán dùng để theo dõi chi tiết số lượng cổ phiếu mua lại, giá mua, tổng giá trị mua lại, nguồn vốn sử dụng và các biến động liên quan đến cổ phiếu mua lại trong từng kỳ kế toán. Sổ được lập trên cơ sở các chứng từ hợp pháp như nghị quyết mua lại cổ phiếu và chứng từ chi tiền.

Trong hệ thống sổ kế toán doanh nghiệp, sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các khoản giảm vốn chủ sở hữu, đảm bảo việc ghi nhận nghiệp vụ mua lại cổ phiếu được phản ánh đầy đủ, chính xác và phù hợp với chế độ kế toán hiện hành.

Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình có mối liên hệ trực tiếp với vốn chủ sở hữu, do phản ánh giá trị cổ phiếu đã mua lại và làm giảm các chỉ tiêu thuộc vốn chủ sở hữu trên Bảng cân đối kế toán. Đồng thời, sổ này là căn cứ để theo dõi cổ phiếu quỹ, giúp doanh nghiệp quản lý số lượng và giá trị cổ phiếu đang nắm giữ.

Bên cạnh đó, số liệu từ sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình được sử dụng để lập báo cáo tài chính, đặc biệt là các chỉ tiêu về vốn chủ sở hữu và nội dung thuyết minh báo cáo tài chính liên quan đến nghiệp vụ mua lại cổ phiếu, đảm bảo tính minh bạch và nhất quán của thông tin tài chính.

III. Đối tượng và trường hợp phải lập Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình

Theo quy định của chế độ kế toán doanh nghiệp, công ty cổ phần phát sinh nghiệp vụ mua lại cổ phiếu có trách nhiệm lập và ghi chép Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình để theo dõi đầy đủ các thông tin liên quan đến cổ phiếu đã mua lại.

1. Đối tượng phải lập sổ

Đối tượng bắt buộc lập sổ là các công ty cổ phần có thực hiện mua lại cổ phiếu do chính công ty phát hành, không phân biệt mục đích mua lại hay quy mô doanh nghiệp. Việc lập sổ nhằm đảm bảo quản lý chặt chẽ số lượng và giá trị cổ phiếu mua lại, cũng như các biến động liên quan đến vốn chủ sở hữu.

2. Các trường hợp mua lại cổ phiếu

Công ty cổ phần phải lập sổ chi tiết trong các trường hợp sau:

• Mua lại cổ phiếu theo quyết định của Đại hội đồng cổ đông: thường áp dụng khi công ty thực hiện chương trình mua lại cổ phiếu theo phương án đã được ĐHĐCĐ thông qua.
• Mua lại cổ phiếu theo yêu cầu của cổ đông: phát sinh khi cổ đông yêu cầu công ty mua lại cổ phần theo quy định của pháp luật và điều lệ công ty.

3. Phân biệt mục đích mua lại cổ phiếu

Khi lập sổ chi tiết, kế toán cần phân biệt rõ mục đích mua lại cổ phiếu để ghi nhận đúng bản chất nghiệp vụ:

• Mua lại để giảm vốn điều lệ: cổ phiếu mua lại được hủy, làm giảm vốn điều lệ của doanh nghiệp. Trường hợp này, sổ chi tiết cần phản ánh rõ việc hủy cổ phiếu và giá trị vốn giảm tương ứng.
• Mua lại để nắm giữ làm cổ phiếu quỹ: cổ phiếu mua lại được doanh nghiệp nắm giữ và theo dõi như cổ phiếu quỹ, chưa làm giảm vốn điều lệ nhưng làm giảm vốn chủ sở hữu.

Việc xác định đúng đối tượng và mục đích mua lại cổ phiếu là cơ sở quan trọng để lập sổ chi tiết chính xác và phục vụ việc lập báo cáo tài chính theo quy định.

IV. Nguyên tắc ghi sổ chi tiết cổ phiếu mua lại theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Việc ghi sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình phải tuân thủ các nguyên tắc của chế độ kế toán doanh nghiệp nhằm đảm bảo số liệu về vốn chủ sở hữu được phản ánh trung thực, đầy đủ và nhất quán.

1. Căn cứ ghi sổ

Kế toán chỉ được ghi nhận nghiệp vụ mua lại cổ phiếu khi có đầy đủ hồ sơ, chứng từ hợp pháp, bao gồm:

• Nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị về việc mua lại cổ phiếu, trong đó nêu rõ số lượng, giá mua và nguồn vốn sử dụng.
• Phương án mua lại cổ phiếu được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Chứng từ chi tiền hoặc chứng từ thanh toán hợp pháp xác nhận việc doanh nghiệp đã thực hiện mua lại cổ phiếu.

Các căn cứ này là cơ sở pháp lý để kế toán lập và ghi chép sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình.

2. Thời điểm ghi nhận cổ phiếu mua lại

Cổ phiếu mua lại được ghi nhận tại thời điểm doanh nghiệp hoàn tất việc mua lại và thanh toán cho cổ đông, căn cứ vào chứng từ chi tiền và các tài liệu liên quan. Trường hợp mua lại theo nhiều đợt, việc ghi sổ được thực hiện theo từng lần mua thực tế.

3. Nguyên tắc phản ánh trên sổ

Khi ghi sổ chi tiết cổ phiếu mua lại, kế toán phải đảm bảo:

• Phản ánh đúng số lượng cổ phiếu mua lại theo từng đợt và từng loại cổ phiếu.
• Phản ánh đúng giá trị mua lại theo giá thực tế đã thanh toán cho cổ đông.
• Phản ánh đúng nguồn vốn sử dụng để mua lại cổ phiếu, phù hợp với nghị quyết và phương án đã được phê duyệt.

Việc tuân thủ đúng các nguyên tắc trên giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ nghiệp vụ mua lại cổ phiếu và đảm bảo số liệu vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính được trình bày chính xác.

V. Hướng dẫn cách ghi Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình

1. Hướng dẫn ghi từng chỉ tiêu trên sổ

Khi lập Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình, kế toán cần ghi chép đầy đủ các chỉ tiêu theo mẫu quy định, cụ thể:

• Ngày, số chứng từ: ghi theo ngày phát sinh nghiệp vụ mua lại cổ phiếu và số hiệu chứng từ chi tiền hoặc chứng từ thanh toán.
• Loại cổ phiếu: xác định rõ cổ phiếu phổ thông hoặc cổ phiếu ưu đãi (nếu có).
• Số lượng cổ phiếu mua lại: ghi đúng số cổ phiếu doanh nghiệp thực tế mua lại trong từng đợt.
• Mệnh giá cổ phiếu: ghi theo mệnh giá quy định trong điều lệ công ty.
• Giá mua lại: ghi theo giá thực tế doanh nghiệp mua lại cổ phiếu từ cổ đông.
• Tổng giá trị mua lại: xác định bằng số lượng cổ phiếu mua lại nhân với giá mua lại.
• Nguồn vốn sử dụng: ghi rõ nguồn vốn dùng để mua lại cổ phiếu theo nghị quyết hoặc phương án mua lại.
• Ghi chú: phản ánh các thông tin cần thiết khác liên quan đến đợt mua lại cổ phiếu.

2. Ví dụ minh họa cách ghi sổ

Trường hợp 1: Mua lại cổ phiếu theo mệnh giá

Doanh nghiệp mua lại 20.000 cổ phiếu phổ thông với mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, giá mua lại bằng mệnh giá.

Kế toán ghi sổ chi tiết theo số lượng cổ phiếu mua lại, giá mua lại và tổng giá trị mua lại là 200.000.000 đồng, đồng thời ghi nhận giảm vốn chủ sở hữu tương ứng.

Trường hợp 2: Mua lại cổ phiếu cao hơn mệnh giá

Doanh nghiệp mua lại 10.000 cổ phiếu phổ thông, mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, giá mua lại 15.000 đồng/cổ phiếu.

Trên sổ chi tiết, kế toán ghi nhận tổng giá trị mua lại theo giá thực tế, đồng thời theo dõi đầy đủ số lượng cổ phiếu mua lại làm căn cứ quản lý cổ phiếu quỹ.

3. Lưu ý khi xác định giá trị cổ phiếu mua lại

Khi ghi nhận giá trị cổ phiếu mua lại, kế toán cần lưu ý:

• Ghi nhận theo giá thực tế mua lại, không theo mệnh giá.
• Phản ánh đúng mục đích mua lại (giảm vốn điều lệ hoặc nắm giữ làm cổ phiếu quỹ).
• Đảm bảo số liệu trên sổ chi tiết phù hợp với nghị quyết, phương án mua lại và chứng từ chi tiền.

Việc xác định đúng giá trị cổ phiếu mua lại là cơ sở để ghi nhận chính xác các khoản giảm vốn chủ sở hữu và lập báo cáo tài chính theo quy định.

VI. Mối liên hệ giữa Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại và các sổ kế toán khác

Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình là bộ phận quan trọng trong hệ thống sổ kế toán, có mối liên hệ trực tiếp với các sổ kế toán tổng hợp và báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Việc ghi chép đầy đủ và chính xác sổ này là cơ sở để đảm bảo tính nhất quán của số liệu về vốn chủ sở hữu.

1. Quan hệ với các sổ kế toán liên quan

Sổ chi tiết vốn chủ sở hữu:

Thông tin về số lượng và giá trị cổ phiếu mua lại trên sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình được sử dụng để cập nhật biến động giảm vốn chủ sở hữu. Hai sổ phải đảm bảo khớp đúng về giá trị và thời điểm ghi nhận.

Sổ cái các tài khoản vốn:

Số liệu tổng hợp từ sổ chi tiết cổ phiếu mua lại là căn cứ để ghi vào sổ cái các tài khoản vốn liên quan. Việc đối chiếu thường xuyên giữa sổ chi tiết và sổ cái giúp kế toán kiểm soát chính xác các khoản giảm vốn do mua lại cổ phiếu.

2. Ảnh hưởng đến báo cáo tài chính

Bảng cân đối kế toán:

Số liệu từ sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu thuộc vốn chủ sở hữu, đặc biệt là các khoản phản ánh cổ phiếu quỹ hoặc các khoản giảm vốn điều lệ theo mục đích mua lại.

Thuyết minh báo cáo tài chính:

Sổ chi tiết là căn cứ để thuyết minh các thông tin liên quan đến việc mua lại cổ phiếu, bao gồm số lượng, giá trị mua lại và ảnh hưởng đến vốn chủ sở hữu trong kỳ.

Việc đảm bảo sự thống nhất giữa sổ chi tiết, sổ cái và báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp phản ánh trung thực nghiệp vụ mua lại cổ phiếu và đáp ứng yêu cầu của chế độ kế toán hiện hành.

VII. Những lưu ý quan trọng khi lập và sử dụng Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình

Trong quá trình lập và sử dụng Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình, kế toán cần đặc biệt chú trọng đến tính chính xác, đầy đủ và nhất quán của số liệu nhằm đảm bảo việc phản ánh nghiệp vụ mua lại cổ phiếu đúng bản chất và phù hợp với chế độ kế toán.

1. Các lỗi thường gặp

Một số sai sót phổ biến trong thực tế bao gồm:

• Ghi sai giá trị cổ phiếu mua lại, do nhầm lẫn giữa mệnh giá và giá thực tế mua lại, dẫn đến phản ánh không đúng mức giảm vốn chủ sở hữu.
• Không đối chiếu số liệu với sổ cái và báo cáo tài chính, đặc biệt trong các trường hợp mua lại cổ phiếu nhiều đợt, khiến số liệu giữa sổ chi tiết và báo cáo tài chính không khớp nhau.

Việc kiểm tra, đối chiếu định kỳ là cần thiết để kịp thời phát hiện và điều chỉnh sai sót.

2. Yêu cầu lưu trữ sổ kế toán

Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình là sổ kế toán bắt buộc và phải được lưu trữ theo quy định của pháp luật về kế toán. Sổ có thể được lưu trữ dưới hình thức bản giấy hoặc điện tử, nhưng phải đảm bảo đầy đủ nội dung, dễ tra cứu và phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm toán khi cần thiết.

3. Trách nhiệm của kế toán khi ghi nhận cổ phiếu mua lại

Kế toán có trách nhiệm tổ chức lập, ghi chép và quản lý Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình theo đúng quy định. Đồng thời, kế toán phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của việc ghi nhận giá trị cổ phiếu mua lại, đảm bảo phù hợp với nghị quyết, phương án mua lại và chứng từ chi tiền liên quan.

Việc tuân thủ đầy đủ các lưu ý trên giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt nghiệp vụ mua lại cổ phiếu, hạn chế rủi ro và đảm bảo số liệu vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính phản ánh trung thực, đúng quy định.

Việc lập và quản lý Sổ chi tiết cổ phiếu mua lại của chính mình theo Thông tư 99/2025/TT-BTC đòi hỏi kế toán không chỉ nắm đúng quy định mà còn hiểu rõ bản chất nghiệp vụ vốn chủ sở hữu và tác động đến báo cáo tài chính. Ghi nhận chính xác ngay từ đầu giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt biến động vốn và hạn chế rủi ro khi kiểm tra, kiểm toán.

Đối với kế toán mong muốn xử lý thành thạo các nghiệp vụ vốn, cổ phiếu quỹ và vốn chủ sở hữu trong thực tế, việc tham gia các khóa kế toán thực hành chuyên sâu do kế toán trưởng trực tiếp giảng dạy sẽ giúp hệ thống hóa kiến thức, hiểu đúng bản chất và áp dụng hiệu quả trong doanh nghiệp, thay vì chỉ làm theo mẫu hoặc ghi nhận máy móc.

Đây là nền tảng quan trọng để kế toán nâng cao năng lực chuyên môn và tự tin đảm nhiệm các vị trí kế toán tổng hợp, kế toán trưởng trong tương lai

>>> Tham khảo các khóa học tại Kế toán Lê Ánh:

KHÓA HỌC NGUYÊN LÝ KẾ TOÁN

KHÓA HỌC KẾ TOÁN TỔNG HỢP THỰC HÀNH

KHÓA HỌC KẾ TOÁN THUẾ CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU